De eerste Belgische Albert Heijn opent in maart 2011 in Brasschaat. De ondernemersfamilie Van Ende gaat hiervoor haar bestaande winkel aan de Hoogboomsteenweg vernieuwen. Zo verklaart Ahold in een officiëel persbericht.

Albert Heijn gaat voor franchise.

Zoals verwacht werkt Albert Heijn in België met een franchising-model. De winkel in Brasschaat staat onder leiding van de ondernemers Nathalie en Marco van Ende en zal als franchisewinkel geëxploiteerd worden.

Albert Heijn zal deze winkel vanuit haar bestaande distributiecentrum in Tilburg beleveren. De Albert Heijn-supermarkt op deze nieuwe locatie wordt ingericht volgens het meest recent winkelconcept, 'de nieuwe Albert Heijn'.

Supermarkt Van Ende was tot voor kort lid van de ontbonden aankoopgroepering voor zelfstandige supermarktuitbaters Samgo, weet Chris Opdebeeck van Marketing Map. "Aangezien Samgo is opgedoekt, is het logisch dat broer en zus Van Ende op zoek was naar andere opportuniteiten. Blijkbaar hebben ze die gevonden bij Albert Heijn."

Wel is Opdebeeck enigszins verrast door de onmiddellijke keuze voor franchising. "Normaliter zou je verwachten dat Albert Heijn eerst een aantal winkels in eigen beheer opent, om de Belgische markt af te tasten."

"Belgisch aanbod met Nederlandse prijzen".

Nathalie en Marco Van Ende hebben van hun kant voor Albert Heijn gekozen na een zorgvuldige analyse van de markt. “We hebben alle opties en alles spelers bekeken. Evenwel direct kwamen we bij Albert Heijn uit. Het is een sterk merk, daar bijzonder innoverend is en duidelijk vooruit loopt op andere enseignes. Albert Heijn staat als onderneming heel dicht bij onze eigen waarden.�

Chris Opdebeeck van Marketing Map heeft opnieuw zijn gereputeerde jaarlijkse sectoranalyse van de grootdistributie af. Het is dit keer een kanjer geworden van 408 bladzijden, boordevol met de meest up-to-date data en feiten over de Belgische voedingsindustrie. Opdebeeck trekt aan de hand van de nieuwe informatie en zijn decennialange ervaring een aantal boeiende conclusies over de verschillende supermarktketens.

Carrefour  s’est retrouvé au cÅ“ur d’une tempête médiatique à son insu. Un rapport d’analyse d’ING, sonnant le glas pour Carrefour Belgique, a suscité de vives réactions. Une tempête dans un verre d’eau ? Nous avons posé la question à trois spécialistes belges du retail.

2011 a été une année charnière à différents points de vue pour le marché de la distribution : l’optimisme habituel des distributeurs alimentaires a été mis à rude épreuve et aujourd’hui plus que jamais les supermarchés se sont embarqués dans une guerre des prix acharnée. Mais ce combat commence à laisser des traces, comme le démontre l’analyse sectorielle de la distribution alimentaire belge en 2011-2012 effectuée par  Marketing Map.  Chris Opdebeeck, analyste, et Gino Van Ossel, professeur à  la Vlerick, nous font part de leurs commentaires et conclusions.

Pour les neuf premiers mois de 2012 Colruyt affiche une hausse de son chiffre d’affaires de plus de 6%. Le distributeur de Hal ressort ainsi comme vainqueur absolu parmi les ‘trois grands’ de la distribution alimentaire.  Selon Wim Biesemen, directeur financier chez Colruyt, il s’agit avant tout d’une victoire du discount. L’expert Chris Opdebeeck de Marketing Map nous en donne les raisons.

Ruim 120 ontevreden Delhaize-franchisenemers hebben zich verenigd in een vzw om bij Delhaize samen hun grieven te uiten over steeds dalende brutomarges. Volgens de zelfstandige supermarktuitbaters worden ze vanuit de centrale zelfs gedwongen om bepaalde producten met verlies te verkopen. Klopt absoluut niet, reageert Delhaize echter.

Albert Heijn heeft niet één, maar twee winkels in België weten te veroveren. Dat schrijft Gerard Reijn in de Volkskrant. Een algehele verrassing is het echter niet, want die tweede winkel is de tweede vestiging van broer en zus Van Ende in Stabroek. Interessant is wel dat Marco Van Ende verklaart eenzelfde contract te hebben getekend als Nederlandse AH franchisenemers.

Nederlands contract

Marco Van Ende vertelde de Volkskrant dat hij onder hetzelfde contract werkt als franchisenemers van Albert Heijn in Nederland. Daarin wordt onder andere gestipuleerd dat een franchiser al zijn winkels tot Albert Heijn-supermarkten moet omtoveren. Wanneer het zover is voor supermarkt Van Ende in Stabroek, is echter nog niet geweten. Eerst blijven alle ogen strak gericht naar Brasschaat als pilootwinkel. 

Belgisch pessimisme, Nederlands optimisme

De Nederlandse krant vergelijkt de komst van AH overigens met die van Carrefour naar België in 2000. Het enseigne zou volgens die vergelijking in ons land dus nog een hobbelige weg te gaan hebben. Met name Belgische experten achten de doelstelling van Corné Mulders, om 200 winkels in 10 jaar te openen, niet haalbaar.

Chris Opdebeeck herhaalt dat Albert Heijn liefst eenderde van de supermarktuitbaters wier contract afloopt in zijn kamp zou moeten krijgen, om de wens van Mulders in vervulling te laten gaan. Volgens Luc Ardies zijn de huidige zelfstandige supermarktuitbaters bovendien niet zomaar bereid hun onafhankelijkheid op te geven. Niet het minst door het hoge kostenplaatje dat ook aan dergelijke overstap verbonden is.

Nederlandse analisten zijn daarentegen meer optimistisch. Iedereen lijkt vertrouwen te hebben in de sterke ondernemingszin en uitgesproken ambities van nieuwe Ahold-CEO Dick Boer, al vielen de resultaten van het afgelopen vierde kwartaal tegen.

2010 was een belangrijk jaar voor de Belgische distributiemarkt. Het was het jaar waarin Albert Heijn officieel zijn komst bevestigde, Delhaize een offensief inzette en ook Carrefour weer vechtlust vertoonde. Met de Nederlandse dreiging plots zo concreet leek de toon zelfs gezet voor een koude prijzenoorlog. Maar wat hebben de supermarkten er volgens de cijfers eigenlijk echt van terechtgebracht? Naar goede jaarlijkse gewoonte stelde Marketing Map een rapport op.

Triumviraat van de retail

Aan de top van de Belgische distributiemarkt zwaait nog steeds hetzelfde triumviraat de plak. De groepen Colruyt (met Spar en Alvo), Carrefour (met inbegrip van Champion) en Delhaize hebben samen ruim 70% van de markt in handen. Colruyt blijft marktleider, terwijl Delhaize Carrefour voorbij is en nu de tweede plaats bezet (+0,4%).

En ondanks verdienstelijke pogingen van hun tegenstrevers ziet het er niet naar uit dat daar snel verandering in zal komen. Aldi komt met een kritische massa van 450 winkels het dichtst in de buurt, maar de hard discounter had het afgelopen jaar voor het eerst in zijn geschiedenis te kampen met een omzetdaling - al was dat slechts -0,5%. Wel behaalde de keten in 2011 alweer een cumulatieve omzetstijging van 2%. Het volledige Belgische harddiscountsegment (bestaande uit Aldi en Lidl) is goed voor 16,8% marktaandeel.

Onder moeders paraplu

2010 was ook het jaar waarin het fenomeen franchise opnieuw aan momentum won. Bij Delhaize wordt het aandeel van de franchisers weldra bijna 50% en ook bij Colruyt stijgen de omzetten van franchiselabels Alvo en – vooral – Spar Retail significant. Bij die laatste blijven de eigen filialen verhoudingsgewijs wel sneller groeien dan de franchisers.

Mede dankzij de groei en bloei van steeds meer franchiseoperaties worden de supermarktenseignes eigenlijk koepelnamen. Intussen is Delhaize – met Delhaize supermarkten, Delhaize City, AD Delhaize, Proxy Delhaize en Shop ‘n Go – niet meer de enige koepelnaam: ook Carrefour heeft ons land nu vier submerken met Hyper, Market, Planet en Express.

Colruyt is de enige die zijn eigen naam niet ontleent aan franchiseformats: de groep kocht Spar Retail van Laurus en ging een joint venture aan met Alvo, maar laat de aangeslotenen een zelfstandige koers varen onder hun oorspronkelijke vlaggen.

Het prijsoffensief van Delhaize

De herhaalde prijsverlagingen die Delhaize heeft doorgevoerd gedurende 2010 hebben wel degelijk vruchten afgeworpen: zowel de like-for-like verkoopcijfers als de totale omzet van de groep namen aanzienlijk toe, die laatste zelfs met 3,7% ten aanzien van 2009.

Dit alles leverde Delhaize de tweede plaats op in het Belgische supermarktlandschap, al was dat eveneens te danken aan de terugval van Carrefour dat na zijn herstructurering zowel marktaandeel als omzet moest inleveren. Chris Opdebeeck van Marketing Map merkt echter een opvallende daling op in het eerste kwartaal van 2011: “Delhaizes like-for-like cijfers waren altijd positief, maar de eerste drie maanden van dit jaar laten een plotse dip zien. Is dit een incident of zit het dieper?�

Eerste tekenen van remonte bij Carrefour

“Le positif est de retour�, klinkt het in de Franse reclameslogans van Carrefour. Ook in België zou je het zo kunnen stellen: nadat Carrefour liefst elf kwartalen lang negatieve like-for-like cijfers vertoonde, zijn de laatste twee kwartalen eindelijk weer positief.

“Het grote aantal sluitingen en de transfer van 16 winkels naar Mestdagh heeft de Franse supermarktreus 300 miljoen euro (van 5,2 naar 4,9 miljard) omzet gekost. Niettemin is de turnaround nu goed en wel ingezet: De omschakeling van de oude hypermarkten naar Carrefour Planet en die van GB en Champion naar Carrefour Markets moet de doorbraak betekenen.�

Toch vraagt Chris Opdebeeck zich nog steeds af hoe Carrefour zijn derde plaats op de Belgische markt zal verteren, wetende dat de keten stelde dat Carrefour slechts in die landen blijft waar het nummer één kan zijn of worden. Die ambitie lijkt de keten in België evenwel onder tafel te hebben geveegd: “lievelingswinkel van de Belgen" worden, is voor Carrefour voorlopig genoeg.

Ook blijft het enseigne hoge verwachtingen koesteren van het Carrefour Planetconcept: intussen zijn er al twee open (Mons Grand Prés en Kraainem). "Hier demonstreert Carrefour dat het in staat is om de hypermarkten opnieuw uit te vinden.�

Speciaal vanwege Carrefour heeft Marketing Map dit jaar ook een nieuwe grafiek opgenomen in zijn analyse. De Franse grootdistributeur veroorzaakte vorig jaar nogal wat heisa met een eigen berekening van het uurloon van medewerkers bij de verschillende retailers, vooral door de verschillende CAO’s. Doel: bewijzen dat het stakende winkelpersoneel van Carrefour toch niet zo slecht af was. Marketing Map deed de berekening netjes over en kwam tot de conclusie dat Carrefour vergat rekening te houden met het feit dat concurrent Colruyt ongeveer €25 miljoen winst uitkeert aan het personeel. Zo komt het uurloon van Colruyt neer op €26,6 per uur.

Colruyt blijft de kroon spannen

Colruyt blijft ook dit jaar de onbetwiste marktleider. Ook de kleintjes van de groep doen het goed: met uitzondering van de eerste en de laatste plaats wordt de top vijf van snelste groeiers (de zogenaamde 'gazelles') ingenomen door de Colruyt Groep. CoMarkt maakte in 2003 zijn intrede op de markt na een overname door de soft discounter, maar groeide in 2010 plots liefst 50% dankzij de overname van onder meer een voormalige Super GB Partner en een ex-Alvo lid. Ook Bio-Planet en Eurospar waren verleden jaar op de expansietoer.

Conclusie

Marketing Maps sectorale analyse van de voedingsdistributie toonde ook dit jaar weer aan dat de grote drie van de Belgische foodretail stevig in hun zadel zitten, zelfs Carrefour - al had die keten te kampen met stevige herstructureringen. Vooral Delhaize profiteerde van Carrefours zwakte om vooruit te komen op de markt, al is de leidersplaats van Colruyt nog heel ver weg.

Innovatie werd in 2010 duidelijk gesmaakt door de consument: de concepten Red Market en Bio-Planet plaatsten zich met brio tussen de grootste groeiers. Het klimaat was voor de distributeurs blijkbaar gunstig om meer winkels van deze vernieuwende formats uit te rollen.

Hoe de consumenten zullen reageren op challenger Albert Heijn wordt ongetwijfeld de kernvraag voor 2011. Ook naar het vervolgverhaal van Carrefours herstart wordt het uitkijken. Zal de prille hoop van de Franse supermarktreus gegrond blijken of weten de distributeurs van Belgische bodem de buitenlandse aanvallen af te slaan?

Meer: De voedingsmarkt 2009-2010

2011 was in verschillende opzichten een keerpunt voor de distributiemarkt: er kwam een einde aan het jarenlange optimisme van de grote voedingsdistributeurs en meer dan ooit staat het supermarktlandschap in het teken van de toenemende prijzenslag. Al begint die strijd ook zijn tol te eisen, blijkt uit de sectorale analyse van de Belgische voedingsdistributie in 2011-2012 door Marketing Map. Onderzoeker Chris Opdebeeck en Vlerickprofessor Gino Van Ossel geven tekst en uitleg.

Colruyt heeft in de laatste negen maanden van 2012 een omzetstijging van ruim 6% weten te realiseren en is daarmee de absolute winnaar onder de ‘grote drie’ van de Belgische voedingsdistributie. Volgens Wim Biesemans, financieel directeur van de Halse prijsvechter, is het vooral een overwinning van de discount. Foodwatcher Chris Opdebeeck legt uit hoe dat komt.