De carbon afslankkuur voor e-commerce

2020 was de grootste digitale training ooit, zo luidt het. Het is inmiddels een boutade, zeker in combinatie met het grapje: Wie heeft in jouw bedrijf het meest voor de digitale tranformatie gezorgd? Je CEO, Je CTO of Covid-19?

 

Covid-creativiteit

Het wereldwijde marktaandeel van e-commerce met fysieke goederen had in de Westelijke hemisfeer van de planeet tussen 2009 en 2020 meer dan 10 jaar nodig om met 10% te groeien. (van 5,6 tot 16% aldus Bank of America) Nadat wereldwijd fysieke winkels op slot gingen, kwam daar op minder dan acht weken in het voorjaar van 2020 een slordige 10% bij.
 

Volgens middenstandsorganisaties zouden meer dan 50% van de Vlaamse handelaren een bijkomend verkoops- en/ of leveringskanaal hebben omarmd tijdens de eerste corona-golf. Transformeren om te overleven was het devies, en dat heeft veel creativiteit opgeleverd, vaak geschraagd met een digitale onderbouw Een kleine bloemlezing uit een grote verzameling Covid-creativiteit:
 

•             De Japanse hotelketen Kasudo herpositioneerde haar leegstaande studio’s online als vlucht- en decompressiekamers voor koppels die door de lockdown net iets te veel op elkaars lip hebben gezeten. Gasten kregen bovendien ook een half uurtje consultatie met een echtscheidingsbemiddelaar aangeboden.

•             Striptease bar Lucky Devil in Oregon kon haar keuken-, zaal- en gezelschapspersoneel aan het werk houden door haar strippers schaars gekleed onder de naam ‘Boober Eats’ maaltijden bij klanten te laten leveren.

•             Het Nederlandse feestcafé Luigi’s zorgde met lokale carnaval-DJ’s tijdens de lockdown voor wekelijkse cloud-based club nights. Ze garandeerde de sfeer in de via Zoom verbonden leefkamers met thuis geleverde drankpaketten.

•             Nadat ze de deuren van haar lingeriewinkel moest sluiten, stampte Inge Roels uit het Antwerpse Ekeren het concept ‘Lingerie-in-a-box’ uit de grond waarbij klanten thuis kunnen kiezen uit 20 setjes lingerie.

•             En Wouter Cajot, zaakvoerder van de bekende boekenwinkel ’t Stad Leest vertrouwde me toe dat zijn versnelde opstart van een webwinkel in combinatie met persoonlijke leveringen met de bakfiets misschien wel zijn beste PR-stunt ooit was.

 

De ecologische voetafdruk van e-commerce

Maar hoe zit het eigenlijk met de ecologische voetafdruk van e-commerce? Zorgen al die levering aan huis ervoor dat het de pan uit swingt? Of biedt e-commerce juist een enorm potentieel tot efficiëntieslag in al die goederenstromen? Het probleem is dat beiden moeilijk te vergelijken zijn. Worden pakjes thuis met een lichte vracht op diesel geleverd, met een bakfiets of met een elektrisch bestelbusje? En vergelijk je dat met een situatie waar consumenten individueel met de auto de stad in trekken om te shoppen? En wat als mensen hun wekelijkse boodschappen combineren met woon-werkverkeer?
 

De Radboud Universiteit in Nijmegen probeerde begin 2020 grip op deze complexiteit te krijgen door onderzoek te doen naar drie types retail in het Verenigd Koninkrijk:
 

•             Klassieke kledingsretail in fysieke winkels

•             Kleding kopen bij de zogenaamde ‘pure-play’ e-commerce giganten

•             Maar ook online kopen bij lokale handelaren.


De meest opmerkelijke vaststelling was dat online kopen bij lokale handelaren 2 tot 5 keer minder klimaatimpact heeft dan online kopen bij de internationale spelers. Kopen in een fysieke winkel steekt qua klimatologische voetafdruk een fractie boven online kopen bij lokale handelaren uit.
 

De voornaamste hefboom om het verschil te maken zit bij het transport van de winkel of logistieke hub richting de consument thuis. Ook Zalando bevestigt dat. 60% van de ecologische voetafdruk van de operaties van de Duitse online kledinggigant wordt gevormd door dit zogenaamde ‘outbound transport’.

 

AI, AR & VR to the rescue

Constructeurs van digitale interfaces kunnen een groot verschikl maken. Bewustbezorgd.nl voorziet de sector van een oplossing. Dankzij een digitale rekenkamer kunnen digitale handelaren hun verkeersstromen bundelen, optimaliseren, en zo het aantal vrachtwagens op straat (én het volume CO₂) doen dalen. Ook in steeds meer webwinkels kunnen consumenten kiezen voor de allergroenste leveringstijd. Het zou goed zijn als consumenten daarvan meegenieten dankzij een prijsvoordeel, aldus Henk Hofstede, retail expert bij ABN AMRO. Er doet zich nog steeds een wedloop voor om ter snelste levertijd, en dat gaat ten koste van het milieu en jaagt de kosten omhoog. Absurd, want voor meer dan 75% van de online aankopen zou ‘snelle levering’ geen must zijn. Sterker nog, meer dan 50% van de consumenten zou zich vaak bekommeren over de vermeende negatieve milieu-impact van online shoppen.
 

Ook ‘retours’ van aankopen vormen een stevige moot transportbewegingen. Voor grote, internationale, digitale kledingventers lopen die op tot wel 50%. Een strengere retourpolitiek kan hand in hand gaan met toepassingen van digitale kledingsmaten, schoenmaten en virtuele identieke tweelingen die miskopen vermijden. Reden genoeg waarom Zalando in november 2020 het Zwitserse Fision inlijfde. Er wordt veel hoop gekoesterd dat deze virtuele paskamer met bodyscan-technologie en persoonlijke stijlalgoritmes komaf maakt met retourgedrag. 25 tot 30% van retours zou naar verluid op de afvalberg belanden. De grote stapels verpakkingsafval zijn ook een doorn in het oog. Onder het motto ‘gooi je voornaamste contactmoment met de consument niet in de afvalbak’ zorgen start-ups zoals Repack voor herbruikbare verpakkingsoplossingen op maat van e-commerce.

 

#durftevragen bij Bol.com

Bol.com wil integraal klimaatneutraal zijn in 2025 en begon daarbij eerst met een hernieuwbare energiehuishouding van haar logistieke centra. Haar fulfilment center in Waalwijk werd onderscheiden met de BREEAM standaard, en is daarmee de duurzaamste logistieke hub van de Benelux. Uit bevraging van het uitzonderlijk jonge personeelsbestand bij Bol.com blijkt een uitzonderlijk grote knaldrang rond duurzaamheid, aldus MVO-verantwoordelijke Marjolein Verkerk. Daarom blaast ze de jacht op Co₂-reductie aan via de bedrijfscultuur. Wanneer je iedereen vraagt om luidop te dromen, kom je tot de blije vaststelling dat veel mensen met dezelfde oplossingen aan de slag willen. Zowel interne medewerkers als logistieke partners draven ideeën aan. Gelukkig doet zich ook een wedloop voor richting zero emissions onder vervoerders. Je komt erachter welke troeven je collega’s in de aanslag kunnen brengen en waar leveranciers hun laaghangende fruit plukken. Klimaatneutraliteit bereiken in retail kan enkel wanneer je de hele waardeketen in formatie brengt.

 

Work hard, have fun, make history

Jeff Bezos, begin- en eindbaas bij e-commerce-titaan Amazon en tevens rijkste man op aarde heeft in de herfst van 2020 10 miljard dollar van zijn persoonlijk vermogen uitgetrokken om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan middels investering in cleantech start-ups en carbon capturing technieken. Die demarche kwam er na de kritiek van zijn eigen medewerkers. De uitstoot van het bedrijf is gargantuesk (44 miljoen ton CO₂ per jaar, het equivalent van een land zoals Noorwegen) Amazon mag dan berucht zijn om haar snelheid en wendbaarheid wat betreft disruptieve innovatie,… in klimaatperspectief is Amazon vooral een klinisch obese tante. Zou Jeff Bezos geen grotere ruk voorwaarts maken indien hij voor zijn eigen deur zou vegen?
 

Ook bij Amazon staat een versnelde afslankoperatie op de planning. In haar rapport ‘The Climate Pledge’ lezen we dat Amazon tegen 2024 haar magazijnen voor 80% op zonne- en windenergie wil draaien. Tegen 2030 wil ze 50% van haar verzendingen klimaatneutraal bij de consument op de stoep afleveren en in 2040 wil Amazon 100% klimaatneutraal zijn met al haar wereldwijde operaties. Daarbij is uitstel geen optie. In 2030 moeten wereldwijd alvast 100.000 elektrische Amazon-bestelwagens rondrijden. De innovatiekracht van Amazon heeft laatste jaren kassavrij winkelen, ultrasnelle leveringen, spotgoedkope cloud computing, warehouse robots en nog veel meer marktverstorende joligheid voortgebracht. Met haar strijdkreet ‘work hard, have fun, make history’ zou ze de wereld ook een poepje kunnen laten ruiken wat betreft milieu- en klimaatprestaties.

 

Stefaan Vandist is toekomstverkenner en innovatiestrateeg voor zowel bedrijven als overheden. Hij schreef samen met Herman Konings het boek We, Myself & A.I. Binnenkort verschijnt zijn tweede boek, Pretopia, waaruit deze tekst een fragment is.

 

Tags: