De machtsverhoudingen in de Belgische foodretail verschuiven langzaam maar zeker, als tektonische platen. Merkfabrikanten onder druk moeten ingrijpen, bevoorradingsketens blijven verstoord, de onzekerheid richting 2025 is groter dan ooit. Een terugblik in twaalf vaststellingen.<\/p>\n\n\n\n
Het jaar begon en eindigde met boerenprotest. Prijsdruk, kostenstijgingen, het stikstofbeleid en een algemeen gevoel van miskenning bracht landbouwers op straat in heel Europa<\/a> \u2013 en dus ook in Brussel. Slechts deels werd aan de verzuchtingen van de sector tegemoetgekomen: supermarkten beloofden wat meer te betalen voor vlees<\/a>, er wordt gepraat over een verbod op stunten met vers, de marktprijzen herstelden zich wat, onder andere door mislukte oogsten. Maar eind 2024 laait de onrust weer op, nu EU-Commissievoorzitter Von der Leyen het controversi\u00eble Mercosur-akkoord heeft ondertekend, dat de deur openzet voor goedkopere landbouwproducten uit Zuid-Amerika. Wordt vervolgd\u2026<\/p>\n\n\n\n Het jaar begon ook met forse boycotacties tussen supermarkten en merkfabrikanten. Maanden lang<\/a> lagen er geen producten van Pepsi<\/strong> en Lays<\/strong> in de rekken bij Carrefour<\/strong>. Ook Jumbo<\/strong> ging de confrontatie aan<\/a> met grote leveranciers, in zijn drang om de prijspositionering te versterken, daarbij gesteund door het lidmaatschap van inkoopallianties Epic en Everest, dat zich afgelopen jaar versterkte<\/a> met Intermarch\u00e9<\/strong>, Auchan<\/strong> en Casino<\/strong>. Zopas kwam ook het nieuws over een prijsconflict tussen JDE Peet’s<\/strong> en Colruyt<\/strong> (en mogelijk meer supermarktketens). Maar zijn er wel winnaars in zo\u2019n confrontatiemodel? <\/p>\n\n\n\n Retailers voelen zich gesterkt door de boete van 337,5 miljoen euro<\/a> die de Europese Commissie oplegde aan Mondelez International<\/strong> wegens het belemmeren van de grensoverschrijdende handel in chocolade, koekjes en koffieproducten. Daarmee kwamen de beruchte \u201cterritoriale leverbeperkingen\u201d weer op de Europese agenda<\/a>. \u201cHet monster van Loch Ness\u201d, volgens de fabrikanten, maar er loopt intussen dus wel een onderzoeksmissie.<\/p>\n\n\n\n Tot en met vorig jaar leken de meeste multinationals goed weg te komen met prijsverhogingen zonder dat de consumptie er \u00e1l te veel onder leed, mede dankzij ingrepen als \u201ckrimpflatie\u201d, \u201ccheapflation\u201d of \u201cupflation\u201d, maar dat feestje lijkt voorbij<\/a>. Het noopt verschillende spelers tot ingrijpende maatregelen om de aandeelhouders tevreden te houden. Bij Unilever<\/strong> is de grote uitverkoop begonnen: de ijsjesafdeling wordt afgesplitst met het oog op een aparte beursgang<\/a> bij gebrek aan kandidaat-kopers, en voor zo\u2019n miljard aan kleinere foodmerken gaan ook de deur uit<\/a>. Bij Nestl\u00e9<\/strong> gaat de waterafdeling solo<\/a>, McCain<\/strong> sleet CelaVita<\/strong> aan een investeringsmaatschappij<\/a> en What\u2019s Cooking<\/strong> verkocht zijn charcuterieafdeling<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Andere bedrijven zoeken hun heil wel degelijk nog in schaalvergroting. De deal van het jaar<\/a> was de overname van Kellanova<\/strong> door Mars<\/strong>. Op iets bescheidener schaal verdubbelde GoodLife Foods<\/strong> in omvang na twee overnames<\/a>. Greenyard<\/strong> kocht de ijsjes<\/a> van Cr\u00e8me de la Cr\u00e8me<\/strong>, terwijl Flanders Food Production<\/strong> en Vache Bleue<\/strong> de krachten bundelden<\/a>. Als Mondelez er deze keer w\u00e9l in slaagt om Hershey <\/strong>op te slokken, zal het wellicht d\u00e9 deal van het volgende jaar zijn<\/a>. Voor de zuivelmarkt wordt de samensmelting<\/a> van FrieslandCampina <\/strong>en Milcobel <\/strong>dat sowieso al. Geen fusie, wel een slimme samenwerking<\/a>, kwam er tussen Lotus Bakeries<\/strong> en datzelfde Mondelez.<\/p>\n\n\n\n De machtsverhoudingen in de Belgische foodretail blijven langzaam maar zeker verschuiven, als tektonische platen, met af en toe een aardbeving \u2013 zoals de afgelopen jaren het heengaan van Makro<\/strong> en Match<\/strong>. Marktleider Colruyt Group<\/strong> verweert zich fel, maar zit wel in het defensief. De integratie<\/a> van (S)Match<\/strong>, de introductie van \u201cgratis\u201d-promo\u2019s<\/a>, de terugkeer van de Rode Prijzen<\/a>, de participatie<\/a> in BON<\/strong>, de overname<\/a> van Delitraiteur<\/strong>, de uitrol<\/a> van Colruyt Professionals, het stadsoffensief<\/a> met Okay<\/strong> City: stuk voor stuk meer dan verdedigbare initiatieven die het marktaandeelverlies voorlopig echter niet kunnen stoppen<\/a>. De demografische evoluties zijn niet in het voordeel van de Colruyt Laagste Prijzen<\/strong>-formule en promotiegeweld verdringt de pure prijsconcurrentie.<\/p>\n\n\n\n Carrefour-topman Geoffroy Gersdorff begon na een goed 2023 vol vertrouwen aan het nieuwe jaar, met de belofte dat de retailer uit de rode cijfers zou komen<\/a>. Een nieuwe positionering annex marketingcampagne<\/a> moest daartoe bijdragen. Maar door de moeilijke vergelijkingsbasis met het jaar voordien moest de retailer elk kwartaal omzetdalingen<\/a> en marktaandeelverlies<\/a> toegeven.<\/p>\n\n\n\n Aan nieuwe initiatieven geen gebrek: de tweedehands-popup<\/a> Reeborn, de kookapp<\/a> Coco, toegankelijkheidsinitiatieven<\/a> in Oudergem, de Scan Mania-activatie<\/a>, de nieuwe Act for Food-campagne<\/a>, prijsverlagingen\u2026 Dat er een nieuwe wind waait<\/a> in het bedrijf, valt niet te ontkennen. Maar of de nummer drie inderdaad break-even haalt dit jaar, weten we pas over enkele maanden.<\/p>\n\n\n\n Ahold Delhaize<\/strong> daarentegen stoomt door en lijkt op termijn zelfs op weg naar marktleiderschap. Het omstreden toekomstplan heeft Delhaize<\/strong> in geen tijd weer op groeikoers gezet, de metamorfose is onmiskenbaar. Je kan dat succes niet louter toeschrijven aan de zondagsopeningen: er beweegt enorm veel in de winkels en in de organisatie. Het enthousiasme en het zelfvertrouwen zijn helemaal terug<\/a>, met een marketingaanpak die niet terugschrikt voor delicaat balanceren tussen gezondheid, indulgence<\/em> en promotiegeweld.<\/p>\n\n\n\n Albert Heijn<\/strong> houdt intussen met succes vast aan zijn rol van \u2018aanjager\u2019<\/a> met stuntpromoties en innovaties zoals de verspakketten, die intussen in elke supermarkt liggen. Het marktaandeel groeit door ondanks \u2018slechts\u2019 vijf winkelopeningen<\/a>: toch drie meer dan het jaar voordien.<\/p>\n\n\n\n En \u00e9\u00e9n meer dan Jumbo, dat afgelopen jaar op zoek ging naar zichzelf, afscheid nam<\/a> van La Place<\/strong>, banen schrapte<\/a>, ruziede met leveranciers en Vlaamse winkels verzelfstandigde, maar ook statements maakte met een nieuwe Foodmarkt in Gent<\/a> en de introductie van het betere huismerk Jumbo\u2019s. Na vijf jaar Belgi\u00eb komt break-even in zicht<\/a>. Een exitplan heeft op tafel gelegen, maar niet lang: Jumbo is here to stay<\/em>. Al is de retailer \u2013 ook op zijn thuismarkt \u2013 nog lang niet uit de zorgen.<\/p>\n\n\n\n In het zuiden is Intermarch\u00e9<\/strong> in een winning mood<\/em><\/a>: in zekere zin spelen de Musketiers in Walloni\u00eb (en Brussel) een rol die sterk vergelijkbaar is met die van Albert Heijn in Vlaanderen. De centrale van Mestdagh<\/strong> werd ge\u00efntegreerd, de twee Vlaamse winkels werden verpatst<\/a> aan Colruyt, herstructureringsmanager Guillaume Beuscart kon vertrekken<\/a>, de overgenomen winkels worden \u00e9\u00e9n na \u00e9\u00e9n omgebouwd naar het nieuwste winkelconcept, dat de sterktes van de formule \u2013 met name op de versafdelingen \u2013 beter tot zijn recht doet komen m\u00e9t behoud van de focus op scherpe prijzen en stuntpromoties. Ook drie vestigingen van Leader Price<\/strong> werden ingelijfd<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Boeiend is het om te observeren hoe de Duitse harddiscounters Aldi<\/strong> en Lidl<\/strong> qua strategie steeds verder uit elkaar groeien. De eerste lijkt te zweren bij een \u2018back to basics<\/em>\u2019 aanpak: het huismerkenaanbod wordt al sinds vorig jaar vereenvoudigd, de inkoop wordt strakker internationaal aangestuurd<\/a>, het prijsbeleid moet agressiever<\/a>. Tegelijk test de retailer toch een getrouwheidsprogramma<\/a>. Weekendpromo\u2019s zijn het antwoord op zondagsshoppen<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bij Lidl daarentegen groeit het assortiment in de winkels straks naar 2600 sku\u2019s en zetten pop-up shops het online assortiment in de kijker<\/a>. De retailer heeft de internationale top opgeschud<\/a> en voor het eerst sinds lang weer een Belgische CEO aangesteld<\/a>. Er is een stevig budget voor sportsponsoring<\/a> bovendien. Welk model haalt de bovenhand?<\/p>\n\n\n\n Met hoge loonlasten en een krappe arbeidsmarkt gaan retailers op zoek naar technologische oplossingen. Robots komen voorlopig de rekken niet aanvullen (wel de gangpaden schoonvegen), maar aan de kassa\u2019s wordt zelfscan een vanzelfsprekendheid. Ondanks twijfels rond diefstalgevoeligheid in Nederland (aangewakkerd door Jumbo<\/a>) gaan onder andere Okay<\/a> en Lidl nu ook overstag<\/a>, net als Cora<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n Terwijl Amazon<\/strong> in de VS zijn Just Walk Out aanpak bijstuurt<\/a>, zet Colruyt in op een slimme winkelkar die producten scant en afrekent<\/a> \u2013 en die tegelijk een interessante reclamedrager wordt. Achter de schermen bij Collect&Go rijden de karren autonoom<\/a>. De hype van vorig, dit en volgend jaar: AI. Een resem toepassingen<\/a> bij Carrefour, een slimme kookassistent<\/a> bij Albert Heijn, en meer op komst. Retailmedia als bijkomende inkomstenbron is ook een blijver \u2013 al blijven retailerdata onderbenut<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Controverse van het jaar: de Nutri-Score. Na de invoering van strengere regels<\/a> begin dit jaar kondigde pionier Danone<\/strong> onverwacht aan dat de stekker eruit gaat<\/a>. De meeste multinationals waren al geen fan, en ook onder EU-lidstaten blijft de onenigheid groot. Aan de andere kant wil Carrefour leveranciers verplichten<\/a> om hun Nutri-Score te communiceren en maakt Delhaize hoegenaamd geen aanstalten om de Nutri-Boost kortingen uit te faseren. Veel producten in de center store<\/em> hebben nu eenmaal een twijfelachtige voedingswaarde, ondanks de beweging naar wat minder suiker, zout en vet. Is gezondheid is een maatschappelijke prioriteit of een marketinginstrument? Of is deze discussie straks achterhaald, door de opkomst van anti-obesitasmedicijnen?<\/p>\n\n\n\n Nu Europa de ontbossingswet uitstelt en verschillende multinationals hun duurzaamheidsambities naar beneden bijstellen, zou je haast gaan denken dat ESG wat naar de achtergrond verschuift, maar klimaatrampen drukten ons met de neus op de feiten en retailers trekken hun leveranciers mee in het bad<\/a>. De koffie-, en cacaoprijzen halen recordhoogtes en verstoorde toeleveringsketens zijn eerder de norm<\/a> dan de uitzondering. Zijn we bereid om straks vlees, melk, koffie en cacao uit het lab te eten<\/a>? De banaan lijkt overigens w\u00e9l (bijna) gered<\/a>.<\/p>\n\n\n\n En dan nog wat losse eindjes. We namen afscheid<\/a> van de donkere keukens van Casper<\/strong>, terwijl Pieter Pot<\/strong> en Andy<\/strong> een doorstart maakten<\/a>. Afwachten hoe duurzaam die is. Pure player<\/em> Crisp<\/strong> zou volgend jaar in Belgi\u00eb winstgevend worden \u2013 in Nederland is het al zo ver<\/a>. Een interessante – maar voorlopig bescheiden – nieuwkomer<\/a> is Monoprix<\/strong>. Een bijzonder schimmig verhaal blijft de terugkeer van Mere<\/a> als Myprice<\/strong>, dat zijn hoge expansie-ambities al snel weer inslikte en in relatieve stilte op vier locaties de bodemvissers bedient. De familie Bouriez ontdeed zich van Delitraiteur, maar heeft met Cora en Delfood nog twee hoofdpijndossiers op de tafel liggen. Ontknoping volgend jaar?<\/p>\n\n\n\n Als je het aan ChatGPT vraagt, brengt 2025 meer van hetzelfde. Maar gezien de huidige geopolitieke onzekerheden zou dat wel eens een \u00e9rg optimistische voorspelling kunnen blijken\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" De machtsverhoudingen in de Belgische foodretail verschuiven langzaam maar zeker, als tektonische platen. Merkfabrikanten onder druk moeten ingrijpen, bevoorradingsketens blijven verstoord, de onzekerheid richting 2025 is groter dan ooit. Een terugblik in twaalf vaststellingen. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":109934,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"people":[],"extra":[43],"company":[123,203,87,572,201,159,196,624,217,1487,204,640,564,251,319,235,260],"topic":[275,386],"region":[90],"class_list":["post-109933","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-food","extra-plus","company-albert-heijn","company-aldi","company-carrefour","company-collectgo","company-colruyt","company-danone","company-delhaize","company-intermarche","company-jumbo","company-kellanova","company-lidl","company-lotus-bakeries","company-mars","company-mondelez","company-nestle","company-pepsico","company-unilever","topic-analyse","topic-fmcg","region-belgie"],"acf":[],"yoast_head":"\n2. Zijn er winnaars in het confrontatiemodel?<\/h2>\n\n\n\n
3. Multinationals: uitverkoop of schaalvergroting?<\/h2>\n\n\n\n
4. Een marktleider in het defensief<\/h2>\n\n\n\n
5. Waait de nieuwe wind hard genoeg?<\/h2>\n\n\n\n
6. Uitdagers vol vertrouwen<\/h2>\n\n\n\n
7. Musketiers op hun elan<\/h2>\n\n\n\n
8. Zijn er nog harddiscounters?<\/h2>\n\n\n\n
9. Technologie als reddingsboei<\/h2>\n\n\n\n
10. Wie neemt gezondheid serieus?<\/h2>\n\n\n\n
11. Maakt duurzaamheid pas op de plaats?<\/h2>\n\n\n\n
12. Onzekerheid troef<\/h2>\n\n\n\n