Winkelmedewerker is een knelpuntberoep: retailers kampen met krapte op de arbeidsmarkt. Tegelijk zien retailopleidingen de instroom van studenten dalen. Hoe kan de sector zich in de markt zetten als aantrekkelijke werkgever? \u201cVertel straffe verhalen!\u201d<\/p>\n\n\n\n
In tijden van arbeidskrapte geschikte medewerkers aantrekken, houden en laten doorgroeien, hoe doe je dat? Retailers zien zich geconfronteerd met grote uitdagingen op HR-vlak. De sector worstelt met een onterecht negatief imago. Onderwijs kan een partner zijn, maar er is bij studenten vrij weinig animo voor retailopleidingen, zo blijkt. Toch is retail een bijzonder leuke en interessante sector om in te werken, daarover zijn de tien gesprekspartners die RetailDetail in januari rond de tafel bracht, het roerend eens. Wat kan en moet er dan beter?<\/p>\n\n\n\n
Eerst even de situatie schetsen: hoe nijpend is de huidige war for talent<\/em> eigenlijk voor retailers? H&M<\/strong> ontvangt na corona opnieuw meer sollicitaties, zegt Kadidia Sanou, die verantwoordelijk is voor de aanwervingen bij de retailer. \u201cWe krijgen voldoende kandidaten, maar ze houden is een uitdaging. Daarom gaan we werken op onboarding<\/em>, retentie, erkenning, voordelen\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n Wat het probleem is? Zodra ze in de winkels aan de slag gaan, vinden nieuwe medewerkers het werk vaak zwaarder dan eerst gedacht, aldus Kea Bossaert, verantwoordelijke van de H&M winkel op de Meir in Antwerpen. \u201cHet lijkt een makkelijke job, waarvoor je niet hoeft te studeren, maar we hebben een grote en heel drukke winkel\u2026 Bovendien: veel mensen willen niet in het weekend werken, maar dat is net de belangrijkste piek.\u201d<\/p>\n\n\n\n En dan is H&M nog een sexy merk voor jongeren. Met locaties in de periferie is het voor e5<\/strong> best moeilijk om jonge mensen aan te trekken, vertelt COO Bie Buelens. \u201cKnap bij H&M is dat alle leeftijden, nationaliteiten en types vertegenwoordigd zijn. Het bedrijf vormt een mooie spiegel van de samenleving, een voorbeeld voor andere retailers. Jongeren willen werken voor een merk waarmee ze zich kunnen identificeren. E5 ondervindt net als veel retailers een probleem van kwalitatieve instroom. We zijn op zoek naar dynamiek, maar jongere kandidaten hebben vaak geen auto en oudere kandidaten hebben ook niet altijd zin. Nochtans is moderetail de leukste sector om in te werken.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bij de Thomas More Hogeschool in Geel nam e5 deel aan de werkplekbeurs en er waren wel degelijk veel matchen met studenten, zegt lector Nathalie Menschaert. \u201cNa een tweede gesprek in de winkel zelf is het belangrijk dat de shopmanager voldoende enthousiast is om dat jong geweld ook op de winkelvloer te overtuigen. Als de student hier geen klik voelt, gaat die al snel op zoek naar een andere werkplek of stageplaats.\u201d De rol van de winkelmanager is cruciaal: retailers moeten jong talent omarmen, want ze zijn weg voor je het weet.<\/p>\n\n\n\n \u201cWij vertellen onze studenten dat een goeie werkplek niet noodzakelijk de plek is waar jij je kleren koopt, wel een bedrijf waar je een goeie opleiding en begeleiding krijgt\u201d, aldus Karen Van Grimbergen, opleidingsco\u00f6rdinator van de bacheloropleiding retailmanagement bij HOGENT.<\/p>\n\n\n\n Die ‘matching’ staat ook voor sectorfederatie Comeos op de agenda. \u201cDuizenden mensen willen zogezegd in de verkoop werken, dus is het geen knelpuntberoep, maar we krijgen de plaatsen niet ingevuld\u201d, aldus HR-directeur Sabien De Mont. Er studeren jaarlijks onvoldoende studenten retailmanagement af. Weinig ouders sturen hun kinderen richting retail, terwijl er toch veel in de sector werken. De opleidingen zijn te weinig gekend.<\/p>\n\n\n\n \u201cVaak geldt nog: als je niets kan of niet graag studeert, dan ga je maar in de verkoop. Maar een filiaalmanager vandaag maakt uurroosters, planningen, is bezig met budgetten, productiviteitsplanning, conversie\u2026 alle KPI\u2019s. Het is niet alleen de deur openen en de kassa aanzetten. Het is een gevecht om de klant. Die job is ondergewaardeerd vandaag. Er ligt een grote uitdaging om die job aantrekkelijker te maken. Dan krijg je andere profielen\u201d, volgens Buelens.<\/p>\n\n\n\n \u201cWanneer onze studenten in hun familie- of vriendenkring vertellen dat ze retailmanagement gaan volgen, dan krijgen ze steevast dezelfde commentaar: moet je een professionele bachelor volgen om een beetje verkoper te worden? Daar moeten ze tegen vechten\u201d, bevestigt Van Grimbergen.<\/p>\n\n\n\n En dan is de schaarste aan winkelmanagers nog veel erger dan die aan verkopers, blijkt uit een enqu\u00eate van Comeos. \u201cJe verwacht een soort wonderpersoon die niet betaald wordt als een wonderpersoon. Retailers teren op doorgroei om filiaalmanagers te vinden, maar dat wordt moelijker. Leidinggevende is overal een knelpuntberoep, wegens de work-life<\/em> balans.\u201d<\/p>\n\n\n\n In elk geval moet de retailsector zich beter in de markt zetten. Retail kampt met een imagoprobleem, terwijl een job in de retail toch heel wat troeven en pluspunten heeft. Wat moeten retailers beter in de verf zetten?<\/p>\n\n\n\n \u201cHet is een heel gevarieerde job, je beleeft elke dag iets anders\u201d, gaat Buelens verder. \u201cHet is een sociale job met veel menselijk contact. Saai wordt het nooit.\u201d En dat het loon niet al te hoog is? \u201cIn de moderetail krijg je als medewerker leuke kledingbudgetten en kortingen\u2026\u201d <\/p>\n\n\n\n Bossaerts sluit zich daarbij aan: \u201cIn onze grote winkel ontmoeten we elke dag andere klanten. Dat is leuk: je groeit erdoor als persoon, je gaat anders denken over de wereld. Je vertrekt \u2019s ochtends naar je werk en je denkt: wat gaat er vandaag weer gebeuren, wie gaan we tegenkomen, wat gaan we horen? Iedereen in de retail kan minstens tien sterke verhalen vertellen die niemand gelooft.\u201d<\/p>\n\n\n\n Een andere belangrijk troef, zijn de kansen om door te groeien. \u201cJe kan bij H&M beginnen als sales advisor<\/em> en doorgroeien tot country manager<\/em>. Dat gebeurt ook \u00e9cht.\u201d Het verhaal van Hajir Hajji, die bij Action<\/strong> doorgroeide van vakkenvuller tot CEO<\/a>, spreekt tot de verbeelding. Ze is een inspirerend rolmodel.<\/p>\n\n\n\n Veel retailers werken met jobstudenten. Daar liggen kansen: die mensen maken al kennis met de retailsector en met de job. Toch groeien er weinig door naar de opleidingen, merkt Rudi Madalijns, departementshoofd bedrijf en organisatie aan HOGENT. \u201cHoe kunnen we die mensen beter enthousiasmeren en inspireren om in de retail te komen werken?\u201d<\/p>\n\n\n\n Veel studenten komen in de retail werken om iets bij te verdienen, terwijl ze met hun studies andere plannen hebben, zo blijkt. Bovendien zetten retailers die studenten in voor repetitieve klusjes, waar het vaste personeel geen tijd voor heeft. Vooral in supermarkten mogen studenten vaak enkel rekken vullen. Daar maak je ze niet enthousiast mee. Bij H&M zijn studenten gelijkwaardig aan de verkopers. Ze krijgen ook de kans om opleidingen te volgen, zegt Bossaerts.<\/p>\n\n\n\n Studenten die werken in de retail w\u00e9l zien zitten, krijgen meteen een contract, zonder dat ze een specifiek diploma hoeven te hebben. Dan is de drempel hoog om nog eens drie jaar te gaan studeren. \u201cAls je filiaalmanager kan worden zonder bachelordiploma, hoe overtuig je mensen dan om w\u00e9l te gaan studeren? Dat wringt\u201d, beseft Werner Claeys. Vacatures vermelden vaak geen diplomavereisten.<\/p>\n\n\n\n Over diploma\u2019s gesproken: veel (grote) retailers investeren in interne opleidingen, of betalen consultants daar veel geld voor, terwijl er scholen zijn die gerichte opleidingen aanbieden. Bij vanHaren<\/strong> bijvoorbeeld duurt de opleiding voor kandidaat-winkelmanagers een heel jaar. \u201cJe doorloopt een heel parcours. Soft skills<\/em>, hard skills<\/em>, managementvaardigheden\u2026 En ze worden intussen betaald.\u201d Bij H&M zijn de interne opleidingen heel praktijkgericht en bedrijfsspecifiek: je loopt tijdens een opleiding rond duurzaamheid bijvoorbeeld twee weken mee met een collega.<\/p>\n\n\n\n Wat is in die context de meerwaarde van een graduaats- op bacheloropleiding? \u201cAls een student doorgroeit bij H&M of e5, dan is die specifiek opgeleid volgens de waarden van dat bedrijf. Bij de bachelor- of graduaatsopleidingen krijgen ze een meer algemene vorming en doen ze stages bij verschillende retailers uit verschillende sectoren. Al die ervaringen nemen ze mee\u201d, zegt Val\u00e9rie Schaumont, die verantwoordelijk is voor de graduaatsopleiding winkelmanagement bij HOGENT.<\/p>\n\n\n\n Want doorgroeien is belangrijk, maar je hebt ook externe instroom nodig. Anders krijg je een \u201coogkleppen-effect.\u201d Afgestudeerden hebben een bredere blik, bovendien krijgen ze ook een theoretische basis: wat is strategisch management, wat zijn verschillende strategische concepten\u2026 Er is een combinatie van de theorie met de praktijk.<\/p>\n\n\n\n Retailers hebben w\u00e9l interesse om hun kandidaten korte opleidingen te laten volgen aan de hogeschool, maar ze hebben vooral nood aan opleidingen op maat: \u201cIk zou een cafetariaplan op prijs stellen\u201d, zegt Buelens. \u201cIk wil bijvoorbeeld tien winkelmanagers een korte opleiding van vijf of tien sessies laten volgen over leidinggeven. Ik zou me veiliger bij voelen bij een hogeschool, van een consultant weet je het niet altijd.\u201d De scholen hebben die expertise wel in huis, maar: \u201cWij zijn georganiseerd op die 18-jarige die bereid is om drie jaar voltijds te studeren en tegelijk aan werkplekleren te doen\u201d, zegt Van Grimbergen.<\/p>\n\n\n\n Toch is die vraag een overweging waard, denkt Madalijns: \u201cWe zien de trend naar levenslang leren. We zien een instroom van ouderen, mensen die een tweede carri\u00e8re zoeken, mensen die al werken en toch opleiding willen volgen\u2026 Maar onze opdracht is niet om het priv\u00e9bedrijven makkelijker te maken, onze opdracht is om voldoende afgestudeerden af te leveren.\u201d<\/p>\n\n\n\n Duaal leren heeft veel troeven, maar een handicap is onder andere dat stagiairs niet betaald worden, terwijl leerlingen in het secundair nu w\u00e9l betaald worden voor duaal leren: tot 500 euro per maand, en de bedrijven krijgen subsidies. De hogeschoolstudenten worden niet betaald en de bedrijven ontvangen geen subsidies om de studenten te begeleiden in dat werkplekleren. En dan zijn er ook nog de centra voor volwassenenonderwijs die komen aankloppen, weet Annick Haesaerts, beleidsondersteuner bij het Gemeenschapsonderwijs. \u201cEr is concurrentie. Als een retailer moet kiezen, dan kiest men voor de gratis optie. Zo vinden we onvoldoende werkplekken.\u201d<\/p>\n\n\n\nGeen knelpuntberoep<\/h2>\n\n\n\n
Ondergewaardeerde job<\/h2>\n\n\n\n
Grote doorgroeikansen<\/h2>\n\n\n\n
Waarom studeren?<\/h2>\n\n\n\n
Vermijd het \u201coogkleppen-effect\u201d<\/h2>\n\n\n\n
Levenslang leren<\/h2>\n\n\n\n
Een diploma terwijl je werkt<\/h2>\n\n\n\n