Stijgende populariteit goedkope bananen is “verontrustend”

De discountbanaan wint marktaandeel in België, de prijzen staan onder druk. Dat verontrust producenten, die de kosten zien stijgen. Fairtrade Belgium trekt aan de alarmbel: “Verschillende supermarktketens hebben al de stap gezet naar 100% fairtradebananen. De Belgische sector moet volgen.”

Paradoxaal

Vandaag zijn goedkope bananen goed voor een marktaandeel van 27,5%, terwijl dat in 2016 nog 7,7% was. De Belg betaalt dus steeds minder voor zijn bananen. “Die interesse in discountbananen vinden wij best opmerkelijk, vooral in deze tijden waarin mensen steeds meer belang hechten aan duurzaamheid en zowat alle grote supermarktketens ook bananen met een fairtradelabel aanbieden”, zegt Nicolas Lambert, algemeen directeur van Fairtrade Belgium.

“Het is paradoxaal: in 2018 was één banaan op vijf een fairtradebanaan en ook dit jaar zien we vooruitgang, dus we hopen door te groeien naar één op vier. Maar aan de andere kant van het spectrum zien we ook groei voor de bananen van minder dan 1,09 euro. Als één retailer ermee begint, moeten de anderen volgen. Het is een negatieve spiraal. Het middensegment staat daardoor onder druk en de prijzen dalen. De gemiddelde verkoopprijs van 1,51 euro is te laag en houdt geen rekening met verborgen kosten als lage lonen, slechte werkomstandigheden en milieuschade.”

Geen eerlijke prijs

“Dat we vandaag minder betalen voor een kilo bananen die we importeren uit Latijns-Amerika dan voor een kilo Belgische appelen of peren is opvallend. Er klopt duidelijk iets niet”, vindt Lambert. “Want ook onze boeren hebben recht op betere prijzen. Eén ding is zeker : voor de discountbanaan betalen we alvast geen eerlijke prijs.”

De dalende inkomsten zijn een groot probleem voor veel telers, die tegelijk wel hun productiekosten jaarlijks zien toenemen. Bovendien is de recente bananenepidemie (de erg schadelijke fusariumschimmel die afgelopen zomer twee Colombiaanse plantages infecteerde) een reële bedreiging. Investeringen zijn broodnodig maar onmogelijk, gezien de lage prijzen die de producenten voor de bananen krijgen.

Duurzame transitie

“Er zijn nochtans oplossingen”, zegt Lambert: “In Europa hebben verschillende supermarktketens al de stap gezet naar 100% fairtradebananen. Sommige hebben zelfs al pilootprojecten opgestart die nog verder gaan en de ambitie hebben om leefbare inkomens te garanderen. De Belgische sector moet volgen om zo de transitie naar een duurzame bananensector mogelijk te maken en de telers levensnoodzakelijke inkomsten te garanderen. Er staat veel op het spel en een sterk antwoord en engagement van alle betrokken partijen is broodnodig. Het huidige model bewijst immers dat wanneer één partij haar prijzen doet dalen, de andere vaak volgen, kost wat kost.”

Om ervoor te zorgen dat bananenproducenten een eerlijke prijs krijgen, zet Fairtrade Belgium tijdens de Week van de Fair Trade (2 tot en met 12 oktober) bananen in de kijker. De organisatie roept iedereen op om zo eerlijk te zijn als een fairtradebanaan, door een foto met een banaan voor je mond te delen op Instagram, met een eerlijke bekentenis erbij.