De Antwerpse koffie- en theespeciaalzaak Mattheus B maakt het verschil met een uniek assortiment: “Ondanks de enorme prijsstijgingen hebben consumenten nog wel budget voor de kleine pleziertjes in hun leven.”
’t Koffiemoleken
“Sinds 1907” staat te lezen op de pittoreske winkelgevel van Mattheus B, aan de Kleine Markt in het centrum van Antwerpen. “Oorspronkelijk was het bedrijf invoerder van koloniale waren, daarna ging mijn overgrootvader Baptiste Bruyns zelf ook koffie branden”, vertelt medezaakvoerder Naïs Bruyns, achterkleindochter van de oprichter.
“In de jaren 1930 begon hij aan kruidenierszaken te leveren, onder de merknaam ’t Koffiemoleken. Op het hoogtepunt reden er het Antwerpse wel een tiental auto’s rond met dat logo erop. Tijdens en na de oorlog ging het minder door de opkomst van supermarkten, die samenwerkten met grote koffiebranderijen, zoals Rombouts bijvoorbeeld. De kleinhandel leed daaronder.”
Eigen winkels
In de jaren 1960 breidde de koffiebranderij sterk uit, onder andere met business-to-businessactiviteiten, mede onder impuls van een nieuwe vennoot, Jacques Hoorens. De winkelactiviteiten werden verder uitgebouwd door Mattheus Bruyns, de grootvader van Naïs, die in de zaak stapte na het overlijden van zijn vader. Naar hem verwijst de huidige winkelnaam.
Hij begon met een winkel in de Korte Gasthuisstraat, onder de naam Breugel, en opende daarna op meer locaties onder verschillende namen: onder andere in de Antwerpse Abdijstraat, op Linkeroever, in Mechelen, in Brugge en in Sint-Niklaas. “Tot in de jaren 1980 hadden we een tiental winkels, allemaal met ons merk koffie en thee.” Omdat grootvader zich wilde concentreren op de verkoop, wat hij het liefste deed, besloten de vennoten uit elkaar te gaan. Jacques Hoorens zette de branderij verder: vandaag is ze bekend onder de naam CoffeeRoots.
Gedwongen verhuis
Na het onverwachte overlijden van Mattheus Bruyns zette eerst zijn zoon Jan kort de zaak verder, en daarna zijn schoondochter Nessy Cazier, de moeder van Naïs. “Ze was toen 25, een echte verkoopster. Ze werkt hier nog altijd.” De naam van het bedrijf werd in 2002 gewijzigd naar Mattheus B om grootvader te eren. In 2010 sloot de vestiging aan de Abdijstraat, sindsdien bleef enkel de oorspronkelijke zaak in de Korte Gasthuisstraat over.
Die moest enkele jaren later noodgedwongen verhuizen, nadat de huisbaas het gebouw verkocht zonder overleg. “Gelukkig vonden we enkele honderden meter verder snel een geschikt pand, dat al bijna vijf jaar leegstond. Een gebouw uit 1908, een jaar jonger dan onze zaak, met een mooie tegelvloer. We werden er meteen verliefd op. Alle klanten zijn meegekomen.”
200 soorten thee
Naïs werkt in de winkel sinds ze 16 was, om haar moeder te helpen tijdens de weekends en de drukke kerstperiode. “De zaak was altijd een deel van ons leven. De verhalen leven verder, dus ik heb wel het gevoel dat ik mijn grootvader gekend heb.” Tijdens de coronapandemie besloot ze er helemaal voor te gaan. “Voor ons was het een goede periode: mensen kochten meer lokale kwaliteitsproducten. We hielden de winkel halve dagen open, en de rest van de dag verwerkten we de online bestellingen. We hadden net onze webshop vernieuwd. Online blijft vandaag toch zeker goed voor 10% van onze omzet. We zien dat verrassend veel klanten die verhuisden uit Antwerpen nog wel onze producten willen kunnen kopen. We hebben ook klanten uit het buitenland die een specifieke thee zoeken, bijvoorbeeld.”
Oorspronkelijk verkocht Mattheus B een vrij gelimiteerd assortiment koffie en toebehoren. “Grootvader introduceerde thee, dat was toen vrij nieuw. Mijn mama breidde dat sterk uit: de gezondheidstrend speelde mee. Intussen hebben we bijna 200 soorten thee. Het aanbod accessoires hebben we verminderd: die kan je makkelijk online kopen tegen de laagste prijzen. Daar kunnen wij niet tegenop.”
Toegankelijke luxe
“Maar de beste kwaliteit koffie en thee vind je niet online, daarvoor moet je naar de winkel. De verzendkosten zijn hoog, je hebt online geen service of advies, de kwaliteit is te laag.” Mattheus B maakt dan ook het verschil met een uniek kwaliteitsassortiment. Ook het sociaal contact en de kennis van het product zijn argumenten. “Klanten vinden het geweldig, dat ze hier altijd de antwoorden vinden die ze zoeken. Ze waarderen onze passie.”
En de prijs? “Thee en koffie zijn erg duur geworden, we zijn daarover heel eerlijk. Het is een luxeproduct, maar we willen ook in die luxe toegankelijk blijven. Voor sommige klanten zal het misschien een “af en toe” product worden, hen zullen we minder vaak zien, of ze kopen kleinere hoeveelheden, maar wij zijn altijd blij dat ze nog blijven komen. Onze klanten hebben nog wel een budget voor de kleine pleziertjes in hun leven. Mensen zijn begripvol over de hoge kost, omdat ze de kwaliteit ook wel ervaren.”
Personaliseren
Kleine handelszaken overleven op een community-gevoel, denkt Naïs Bruyns. “Er is de sympathie van klanten, er zijn de connecties met leveranciers, een begripvolle huisbaas… Als zelfstandige steun je op andere mensen. Kleinkinderen van mensen die vroeger bij ons kochten, komen nu nog.” Het assortiment moderniseert ook wel, met nieuwigheden als matchapoeder of kombucha. “Matcha is nu een van onze meest verkochte producten. We hebben meer dan acht verschillende soorten. Jonge mensen komen er speciaal voor langs.”
En op sommige vlakken blijkt een meer dan honderd jaar oude zaak ook een voorloper: “Personaliseren is nu hot, hier gebeurt het al jaren. We stelden hier altijd al persoonlijke koffieblends samen voor klanten. Vroeger stonden die genoteerd in een boekje van mijn grootvader, nu hebben we dat gedigitaliseerd. Mensen komen hier de blend van hun grootmoeder halen.”
Dit is de twaalfde aflevering van de artikelreeks ‘Uniek & Authentiek’, waarin hoofdredacteur Stefan Van Rompaey van RetailDetail en internationaal retailexpert Erik Van Heuven in de retailgeschiedenis van Antwerpen duiken en elke keer een oude en authentieke Antwerpse handelszaak in de kijker zetten. Eerder schreven ze samen het boek Future of Department Stores (Lannoo Campus, 2020) en de gelijknamige de artikelenreeks met Europese CEO’s en eigenaars van warenhuizen.
