Kweekzalm berokkent miljardenschade, ook aan kwekers

Gekweekte zalm zorgt jaarlijks voor miljarden aan maatschappelijke en verloren kosten. Tussen 2013 en 2019 bedroeg de negatieve impact uitgerekend zo’n 47 miljard dollar, en dat in ’s werelds snelst groeiende voedingsindustrie.

Vervijfvoudigen tegen 2050

Hoewel gekweekte zalm veelal wordt gepromoot als een gezond en duurzaam alternatief, heeft de huidige productie aanzienlijke negatieve gevolgen. De zalmkweek wordt gedomineerd door een klein aantal multinationale producenten die in slechts vier kweekgebieden actief zijn: Chili, Noorwegen, Canada en Schotland. Daardoor zou er ook weinig transparantie en verantwoordingsplicht zijn, zeker in vergelijking met landbouw. 

Het is bovendien de snelst groeiende voedselproductiesector ter wereld, terwijl er nog een aanhoudende wereldwijde groei van de vraag verwacht. Zo wil Schotland zijn capaciteit nog verdubbelen tegen 2030, Noorwegen gaat zelfs voor een vervijfvoudiging tegen 2050.

4 miljard milieukost

Maar die groei komt met een hoge prijs: de schade loopt jaarlijks in de miljarden op. Dat blijkt uit een nieuw rapport in opdracht van Changing Markets Foundation, de organisatie die ook al het hoge verbruik van fossiele brandstoffen in de textielindustrie aankaartte. Toen pleitte de stichting ervoor om Europese coronasteun voor modespelers te koppelen aan duurzame voorwaarden. 

Alleen al de milieukost zou volgens de berekeningen uitkomen op 4 miljard dollar sinds 2013. Het gaat dan om pollutie, klimaatverandering maar – ironisch genoeg – ook overbevissing. Om de zalm te voederen en de typische Omega 3 te geven, wordt vismeel en -olie gemaakt van sardines en andere vissoorten. Zo’n vijfde van de jaarlijkse vangst van wilde vis gaat naar viskwekerijen. Het rapport raadt aan om algen te gebruiken als alternatief.

Lange termijn in gevaar

Hoewel een groot deel (60%) van de kosten wordt gedragen door de producenten zelf, waarvan er tien in vier landen verantwoordelijk zijn voor 50% van de wereldwijde productie, gaat zo ook een deel (40%) ten koste van de maatschappij en het milieu. Voor de kwekers zijn vooral zeeluizen, die de huid van de zalmen opeten, en de hoge vissterfte een groot en toenemend probleem. Dat heeft volgens het rapport echter veel te maken met overbevolking in de kweekvijvers.

De toenemende vraag van consumenten naar duurzame producten en de oplopende verliezen creëren economische risico’s op lange termijn voor de sector. Om die te beperken, zit er voor de producenten volgens het rapport niets anders op dan te investeren in betere kweekmethodes en oplossingen te zoeken voor de praktijken die schade aan het milieu berokkenen, zoals het intensieve gebruik van wilde vis.