E-commerce, bedreiging voor de supermarkt?

De Fransman Olivier Dauvers werpt zich al enkele jaren op als een kritische observator van alles wat met e-commerce en online handel te maken heeft. RetailDetail Food vroeg hem om in dialoog te gaan met enkele supermarktuitbaters.

Kwestie van tijd

“Vijf jaar geleden had ik zelf nog niets online gekocht, laat staan dingen thuis laten leveren,” bespiegelt Kris Borloo, uitbater van de Spar Colruyt in Denderwindeke, “en kijk eens waar we nu staan, zeker voor kleding, elektro, reizen… Bij bol.com, Amazon of Coolblue vind je zowat alles en DHL en co zetten het thuis af. Die trend stoppen we niet meer.”

Al blijft food wel een verhaal apart: “Momenteel zijn de productprijzen erop berekend dat de klant zelf naar de winkel komt, het product uit de rekken neemt en aan de kassa passeert. Als wij dat voor hem moeten doen, is er een extra kost: stockage, mogelijkheid tot afhaling, eventueel zelfs het in de auto plaatsen van de boodschappen… Collect & Go kost nu zes euro per aankoop en dat volstaat al niet.”

Mis de boot niet

“Als je niet aan de online verkoop meedoet en het hele e-commercegebeuren aan je laat voorbijgaan, dreig je de boot te missen,” waarschuwt Eric Gosset, uitbater van de Intermarché in Soignies, meteen ook het eerste afhaalpunt van Intermarché in België. “Collega’s die er wel aan meedoen, kunnen een concurrentiële voorsprong uitbouwen.”

Specialist Olivier Dauvers is het helemaal met hem eens: “E-commerce is zeker en vast een bedreiging voor de supermarkt, want een groeiend deel van de bestellingen gebeurt via ‘drives’ en dus niet meer in de fysieke winkel. Al kunnen de enseignes hun naambekendheid offline wel gebruiken om online businesskansen te ontwikkelen.”

Extra speler?

“Met e-commerce erbij wordt de koek wel niet groter,” denkt Dirk Pauwels van AD Delhaize Tienen: “We moeten er geen doekjes om doen: het is gewoon een extra speler die een stuk uit dezelfde taart opeist. We zitten in een erg concurrentiële omgeving en moeten de klanten dus via alle denkbare kanalen benaderen en bespelen.”

Voor proximiteitswinkels ligt het anders dan voor hypermarkten, voert Dominique Nuytten aan. Hij baat twee Carrefour Express-winkels uit, in Knokke en in Duinbergen, en een Market in Blankenberge. “Ons cliënteel is veelal iets ouder en dus minder op internet georiënteerd. Een buurtwinkel is bovendien een ontmoetingsplaats, die open is als de klant dat wil.”

Kannibalisatie

Online handel gaat hoe dan ook ten koste van de fysieke winkel, benadrukt Dauvers: “Kannibalisatie,” zo noemt hij het. Toch betoogt hij dat er groeikansen zijn in e-commerce, met name ook voor de zelfstandige winkeliers. “In Frankrijk is 45% van de business in handen van zelfstandigen, voor de drives is dat 60%. Daaruit blijkt dat ze wel degelijk betrokken partij zijn en er brood in zien. Ze zijn immers niet verplicht om hun enseigne in de online handel te volgen.”

Met 48% in online business is Leclerc in Frankrijk e-commercemarktleider. “De zelfstandige winkeluitbaters zijn zelf niet de initiatiefnemer tot e-commerce,” aldus nog Dauvers, “maar in een coöperatieve structuur bepalen ze wel mee het beleid en de strategische keuzes.”

Logistieke uitdaging

Zoals dat voor de hele e-commerce geldt, hinkt België in online handel van FMCG eveneens achterop. In Frankrijk evolueert het landschap van afhaalpunten veel sneller en in het Verenigd Koninkrijk floreert de thuislevering. Waarom gaat de ontwikkeling in België toch zoveel trager dan in onze buurlanden? Handelaars struikelen over de logistieke uitdaging: “Je hebt aparte frigo’s en diepvriezen nodig, aangepaste informaticasystemen…”, maakt Dirk Pauwels zich zorgen.

Dauvers veegt dat soort bezwaren van tafel: “Zijn Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk dan slimmer in logistiek? Neen, toch? Technische problemen zijn er om opgelost te worden!” Het gaat er volgens hem om wie welke service valoriseert, en dat is een cultureel gegeven. “In Frankrijk bestaat thuislevering al 25 jaar, maar het komt niet boven de 10% van het online zakencijfer uit. De rem is niet technische problemen of meerkost, maar culturele keuze.”

Wat zal de Belg verkiezen: afhaalpunten of thuisbezorging? Beide diensten komen aan dezelfde vraag tegemoet en strategische keuzes bepalen hoe snel de weg naar marktpotentieel openligt. Misschien valt België, door de culturele verschillen tussen de gemeenschappen, wel in twee benaderwijzen uiteen: afhaalpunten in het zuiden, à la Frankrijk, en thuislevering in het noorden, à la Verenigd Koninkrijk…

Marktpotentieel

De vraag blijft of er wel voldoende marktpotentieel is, als de penetratie zo laag blijft. “In Frankrijk is de penetratie van de drives 20-22%,” verduidelijkt Dauvers, “en dat cijfer is al een drietal jaren stabiel. Toch evolueert de business gunstig: ondanks het feit dat het aantal klanten niet stijgt, groeien de drives in Frankrijk met 18%!” Een vaste kern van het cliënteel koopt dus steeds meer online.

Valt een rendabel model te bouwen op een vijfde van het cliënteel? “Klanten winnen of verliezen is één ding, maar geld verdienen is iets anders,” mikt Dauvers in de roos. “Als een drive op ‘store picking’ gebaseerd is, zal hij moeilijk rendabel te krijgen zijn, maar met het ‘entrepot’-model dat Leclerc en Auchan in Frankrijk hanteren, haal je wel degelijk een voldoende hoge productiviteit in aantal behandelde artikelen per uur.”