Wie betaalt er te weinig voor groenten en fruit?

Betalen we vandaag eerlijke prijzen voor groenten en fruit in de supermarkt? De boeren vinden alvast van niet, maar waar in de keten het precies foutloopt, dat kon ook de reportage van Pano op één niet met zekerheid aan het licht brengen.

Geen cijfers over winstmarges

Eerlijke voedselprijzen staan opnieuw in de kijker na de resolutie die SP.A-Kamerlid Annick Lambrecht vorige week indiende tegen buitensporige promoties en vóór minimumprijzen voor groenten en fruit. Ook het één-programma Pano besteedt deze week aandacht aan de problematiek, met een reportage waarin journaliste Greet Pluymers praat met fruit- en groenteboeren, werknemers uit de veilingsector en de Boerenbond. De hamvraag: waar op de weg tussen veld en winkel wringt het schoentje als het op een correcte prijszetting voor fruit en groenten aankomt?

Een eenduidig antwoord op die vraag kan ook Pano niet bieden, in de eerste plaats omdat er weinig transparantie bestaat rond de gehanteerde winstmarges voor groenten en fruit. Supermarkten blijven hier volgens Pluymers vaag over, maar ook de overheid en de Boerenbond beschikken niet over cijfers. “Europa verbiedt ons om afspraken te maken over winstmarges en prijzen,” reageert Boerenbond-voorzitter Sonja De Becker. 

Onderzoek naar de veilingen

Diezelfde Boerenbond is evenwel geen vragende partij voor minimumprijzen voor fruit en groenten en houdt vast aan de bestaande wet die verkopen met verlies verbiedt. “Alleen geldt die wet niet voor de boer, die zijn producten bovendien vaak voor een veel hogere prijs verkocht ziet worden,” zegt Pluymers: “Groenteteler Tonny Hoste vertelde me dat hij van de veiling maandenlang 0,03 cent per selder kreeg, maar die wel voor 0,95 euro in plaats van 1,35 euro geadverteerd zag in een reclamefolder.” 

Zijn het dan de veilingen die met de grote winsten gaan lopen? De boeren die Pluymers voor Pano sprak, laten daar alvast geen twijfel over bestaan, maar getuigen met insiderkennis vinden blijkt niet eenvoudig. Wel zijn er geruchten van fraude en dreigementen aan het adres van boeren die niet akkoord gaan met de gang van zaken op de veilingen. “Veilingen die nota bene coöperaties zijn, verenigingen van de boeren zelf,” merkt Pluymers op: “Veilingen die bovendien 40 miljoen euro aan landbouwsubsidies gekregen hebben vorig jaar.”

Meer onderzoek is nodig, concludeert Pluymers, al zijn er ook positieve geluiden: “Er schuilt toekomst in een meer rechtstreekse verkoop van landbouwproducten, via de hoevewinkel, de markt en andere korteketen-initiatieven. Die boeren bepalen zélf hun prijs en leken mij het gelukkigst.”