“Supermarkten geen aandacht voor omstandigheden in derde wereld”

Albert Heijn primus, Aldi hekkensluiter

Als het op maatschappelijk verantwoord ondernemen aankomt, gaapt er tussen droom en daad nog al te vaak een diepe kloof. Uitzondering op de regel is Albert Heijn (zie tabel), dat volgens Test-Aankoop “op vele manieren actief zijn best doet om de arbeidsomstandigheden bij de leveranciers in de derdewereldlanden te verbeteren. Deze keten kijkt toe op elk niveau van het productieproces en besteedt zelfs extra aandacht aan risicoproducten“.

“Ook Carrefour doet duidelijk moeite. Leveranciers moeten voldoen aan een sociaal en ethisch charter dat onder meer gebaseerd is op de Rechten van de Mens”, aldus de consumentenorganisatie.

De andere ketens krijgen echter flink wat kritiek: “Hoewel Colruyt, Delhaize en Lidl de principes voor mensenrechten en bedrijven van de VN hebben aangenomen, hebben ze de risico’s van de eigen productieketen niet onderzocht. Zo vragen Colruyt en Delhaize hun leveranciers wel om hun werknemer minstens een minimumloon te betalen, maar wordt dat loon niet noodzakelijk gedefinieerd als een ‘leefbaar’ loon. Bovendien is niet duidelijk welke sancties er volgen als deze maatregel niet wordt nageleefd”, aldus Test-Aankoop. Discounter Aldi wordt zelfs omschreven als “de slechtste leerling van de klas”.

Ananasteelt tegen hongerloon

Het onderzoek naar het sociale engagement van de grote distributieketens, waarvan de resultaten nu zijn gepubliceerd, werd samen met zes Europese consumentenverenigingen uitgevoerd tussen april en november 2013: “We vroegen welke initiatieven de supermarktketens nemen inzake ethisch verantwoorde handel en hoe ze dit concreet toepassen voor verse groenten en exotisch fruit uit de ontwikkelingslanden. We bekeken met name de werkomstandigheden van de producenten in de productielanden, niet in de ketens zelf. We wilden weten of het beleid op papier overeenkwam met de praktijken ter plaatse.”

In haar tijdschrift geeft de consumentenorganisatie het voorbeeld van de ananasteelt in Costa Rica, een land dat goed is voor 84% van de in Europa verkochte ananassen. Terwijl de maandelijkse kosten voor een doorsneegezin er 224 euro bedragen, ligt het gemiddelde loon er onder de 13 euro, ongeacht het type werk. Heel wat arbeiders worden bovendien zwaar ziek, vermoedelijk van de langdurige blootstelling aan landbouwchemicaliën, aldus nog Test-Aankoop.

Geen of nauwelijks transparantie

“Supermarkten focussen nog altijd meer op milieuvriendelijke initiatieven en minder op sociale maatregelen, en geven hierbij bovendien geen prioriteit aan (verse) voedingsmiddelen”, klinkt het in het februarinummer. “Terwijl andere categorieën, zoals textiel en kledij, daarentegen wel aan zorgvuldige controles op kwaliteit en eerlijkheid worden onderworpen. Exotisch fruit zou aan dezelfde standaarden moeten voldoen”, besluit Test-Aankoop.

De consumentenorganisatie vraagt bovendien dat de supermarkten transparanter zouden communiceren: “Het blijft moeilijk om de echte waarde van dergelijke engagementen na te gaan. Het helpt immers niet dat de supermarkten de lippen stijf op elkaar houden over de naleving van zulke gedragscodes, onder het mom dat het om gevoelige informatie gaat die niet bij de concurrentie mag terechtkomen.”