Opinie: “Heropen de winkels, het is vijf na twaalf!”

Wil onze regering écht dat de Belgische consument al z’n eindejaarscadeautjes online gaat kopen in het buitenland? Een veilige heropening van de winkels moet nu de prioriteit zijn: een hele sector staat op omvallen.

Handelaars zijn wanhopig

Elke dag krijgen we op de redactie van RetailDetail e-mails en telefoontjes van woedende handelaars die de wanhoop nabij zijn. Ze zien hun onderneming – vaak hun levenswerk – teloor gaan als gevolg van dramatische beleidskeuzes. Ruim de helft van de zelfstandigen zit er momenteel zelfs mentaal en financieel door. Alle retailers hebben nood aan perspectief, zeker nu er een cruciale maand voor de deur staat. In Frankrijk heropenen de winkels eind deze week al. In Nederland, Luxemburg en Duitsland waren ze nooit verplicht gesloten. Vanuit het kleine België verdwijnen intussen miljoenen aan omzet richting grenswinkels en buitenlandse webplatforms. Talloze lokale bedrijven dreigen ten onder te gaan. Wat beslist onze regering vrijdag?
 

Eerst willen we dit even duidelijk stellen: de veiligheid en de gezondheid van medewerkers en klanten blijft de absolute prioriteit, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar het onduidelijke beleid van de afgelopen maanden had niets met gezondheidsoverwegingen te maken: het was gewoon ontoelaatbaar knoeiwerk. Dat we tijdens de eerste golf de slechtste leerling van de klas waren, tot daar aan toe, maar dat we vandaag weer bovenaan die zelfde tabel staan is een dikke middenvinger naar de burger en naar de gezondheidssector die het keer op keer moet oplossen.

Kaalslag in horeca en retail

In het coronadebat wordt lustig gepolariseerd, meestal met een commercieel of politiek motief. Een opbod van straffe uitspraken leidt echter vooral tot perceptievervaging en zeer kortzichtige beslissingen met grote gevolgen, terwijl men het zicht op het totaalplaatje dreigt te verliezen. Een regering die te hard steunt op de tunnelexpertise van specialisten en machinale rekenmodellen dreigt de controle te verliezen. Om het onevenwicht recht te trekken, hebben we een ruimer beeld nodig op deze pandemie.
 

De Belgische sectoren waar het absolute aantal faillissementen het hardst zal stijgen, zijn de eet- en drinkgelegenheden en de kleinhandel. Dit resulteert in een kaalslag in de werkgelegenheid, nota bene in een zeer kwetsbare groep. Horeca- en retailmedewerkers behoren immers niet tot de top van de looncategorieën. De maatschappij wordt vol in de buik geraakt, temeer omdat deze sectoren werk bieden aan minstens een derde van de ruim 4,4 miljoen personen tellende werkende bevolking – nog zonder de toeleveranciers. De polarisatie, met een toenemende kloof tussen arm en rijk, zet zich zo ook in de maatschappij door.

10 miljard euro misgelopen

Ook in de bedrijfswereld stevenen we op een nog grotere machtsconcentratie af. Met het omvallen van heel wat bedrijven komen ‘koopjes’ op de markt waar de allerrijksten en -sterksten (denk maar aan de ‘Big Six’ met Google, Amazon en niet te vergeten de Chinezen van Alibaba en Tencent) gretig op zullen springen. Onbewust duwen de beleidsmakers de lokale bedrijven nog meer de markt uit. In de eerste jaarhelft is de Belgische overheid 10 miljard euro aan fiscale inkomsten misgelopen door de volledige lockdown.
 

Wat hebben we geleerd van de vorige golf? Niks!!! Waar blijft onze digitale premier? Is zijn boodschap “beste consument, koop online… over de grens”?  Waar blijft die tracing app? Wat hebben die contacttracers al die tijd uitgespookt? Vorige week stonden de modehandelaars op de stoep in de Wetstraat. Ze worden niet gehoord! Erger zelfs, ze werden weggestuurd! We hebben nochtans ministers genoeg in dit land. Als er lintjes te knippen vallen, staan ze bij diezelfde handelaars wel te pronken.

Een keuze van leven of dood voor de handel

Toen we op amper 200 nieuwe besmettingen per dag zaten, stelde Luc Van Mol (ZEB) al: “Pak gewoon de telefoon”. Als zelfs maar één miljard was uitgetrokken om een degelijke ‘contact tracing’ te organiseren of in de gezondheidszorg te investeren, hadden we vandaag misschien niet het failliet van België moeten vrezen. De staatsschuld stijgt naar onhoudbare niveaus, dixit de Nationale Bank, die ook even meegeeft dat we 200.000 extra werklozen krijgen. De overheid moet dus meer uitgeven, terwijl ze minder ontvangt. Alleen al dit jaar betekent het een stijging van onze schuldgraad naar 120%, wat na 2022 nog sterker dreigt te stijgen. De Nationale Bank noemt de situatie zelf onhoudbaar en waarschuwt dat het ergste nog moet komen. En dat is nog zonder een ‘worst case scenario’, zoals de tweede lockdown waar we nu de facto inzitten. Het Planbureau vreest dat eind dit jaar een tiende meer Belgen een leefloon zullen ontvangen. Wie gaat die misgelopen centjes voor de overheid ophoesten? Ik denk de burger, u en ik dus!
 

De veiligheid en de gezondheid van medewerkers en klanten blijft de absolute prioriteit, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar het land vandaag op slot zetten door een falende overheid is puur amateurisme. Dat beleidsmakers blijven sollen met de horeca en de handelssector, twee van de belangrijkste werkgevers van het land, gaat elk begrip te boven. De winkelstraten zijn doods, de vaste kosten blijven lopen, een economisch bloedbad is een feit. Dit moet ophouden: we hebben genoeg over ons heen laten lopen. ‘Social distancing’ is een keuze van leven of dood, een vaccin is in zicht. Laat het alsjeblieft geen keuze van leven of dood worden voor de handel.

Tsunami aan faillissementen vermijden

Het is een moeilijk evenwicht: dagelijks sterven mensen. Daar tegenover staan stervende bedrijven, die voor verschrikkelijke taferelen in de huiskamers zorgen. We moeten het blijven herhalen: na de heropening van de winkels in mei was er géén stijging van het aantal besmettingen. De cijfers liepen pas écht uit de hand na de onverantwoorde en onduidelijke versoepeling van de coronamaatregelen door de regering Wilmès aan het eind van de zomer. Een fatale flater die ons bijzonder duur te staan kwam. Maar niet de schuld van de retail.
 

Onze buurlanden bewijzen het: winkels kunnen perfect veilig heropenen voor die levensbelangrijke decembermaand. Zo kunnen de eindejaarsaankopen over een maand gespreid worden, zonder gevaar voor een te grote toeloop. Lokale winkels heropenen zorgt er ook voor dat het capaciteitsprobleem bij pakjesbezorgers als bpost wordt opgelost. Maar vooral zal een onmiddellijke heropening noodzakelijk zijn om een tsunami aan faillissementen in de retailsector nipt te vermijden. Het is vijf na twaalf…

Retailer, verhef uw stem

Beste handelaar, horecaondernemer, toeleverancier: verhef uw stem naar degenen die verkozen zijn door het volk. Eendracht maakt macht! Als u de mening deelt van de vele wanhopige ondernemers die ons de afgelopen dagen hebben gevraagd om hun grieven kenbaar te maken, verspreid dan dit bericht massaal. Zodat de verkozenen weten, dat als ze ons in de steek laten, wij hen bij de volgende verkiezing in de steek zullen laten!

Jorg Snoeck
RetailDetail