“Cyberaanval op koelinstallaties 95% zeker Russische sabotage”

Volgens cyberexperts is het zo goed als zeker dat de hackers die zondagnacht de koelinstallaties van tientallen Europese supermarkten aanvielen, gesteund werden door het Kremlin. De Europese Commissie heeft dinsdag twee crisisvergaderingen gehouden.

Daders blijven onbekend

De cyberaanval waarbij de ontdooifunctie van koel- en vriesmeubels in tientallen Europese supermarkten vanop afstand werd gemanipuleerd, draagt net als de eerdere hack in Frankrijk alle kenmerken van eerdere sabotagecampagnes die aan Rusland worden gelinkt, menen experts. “We kunnen nooit 100 procent zeker zijn zonder een officieel inlichtingenrapport, maar wij schatten de kans dat een door het Kremlin gesteunde groepering achter de aanval zit op ongeveer 95 procent”, zegt Xavier Bellekens, CEO van het Schotse cybersecuritybedrijf Lupovis, aan de Belgische krant HLN.

Zijn bedrijf zag dezelfde infrastructuur en overlappende IP-adressen eerder opduiken bij sabotageacties die aan de Russische overheid werden gelinkt. Ook andere waarnemers noemen dit een waarschijnlijk scenario. Maar doordat er geen malware werd gebruikt, is het zo goed als onmogelijk om de daders te identificeren.

“Geen op zichzelf staande incidenten”

Ook de Europese Commissie neemt de zaak ernstig en heeft dinsdagochtend twee crisisvergaderingen gehouden om informatie uit te wisselen en een reactie te bespreken. Bij de eerste vergadering waren onder andere afdelingen van de Commissie, het EU-agentschap voor cyberveiligheid (ENISA) en de politie-instantie Europol aanwezig. Ook het Europese netwerk van nationale experts dat verantwoordelijk is voor het reageren op cybercrises, heeft overleg gevoerd. “Dit zijn geen op zichzelf staande incidenten”, zegt een woordvoerder in Brussel. De EU moet veerkrachtig zijn en voorbereid zijn op dit soort cyberaanvallen.

De cyberaanval trof in de nacht van zondag op maandag supermarkten in zeker twaalf landen: België, Luxemburg, Nederland, Zweden, Estland, Ierland, Finland, Denemarken, Duitsland, Italië, Roemenië en Portugal. In België ging het om 76 winkels, in Nederland 17, in andere landen zou het om lagere aantallen gaan.

“Voedselvoorziening kwam nooit in het gedrang”

“Ondanks de omvang van de aanval is het aantal getroffen winkels klein in verhouding tot het totale aantal voedingswinkels; de toegang tot voedsel kwam daardoor nooit in het gedrang”, reageert Independent Retail Europe, de Europese belangenvereniging van zelfstandige voedingshandelaars. “Consumenten hadden altijd toegang tot andere levensmiddelenwinkels in hun omgeving.”

Toch moeten deze incidenten moeten dienen als een wake-upcall voor de hele voedselketen: cyberaanvallen beperken zich niet meer tot het stelen van gegevens en ransomware. “Om de veerkracht van de Europese voedselvoorziening te waarborgen, moeten ook de technologieën en infrastructuur worden beschermd waarop detailhandelaren vertrouwen om voedsel veilig op te slaan, te distribueren en aan consumenten te leveren.”