[Uniek & Authentiek] “Shoppers verplaatsen zich nog graag voor échte speciaalzaken”

Eén ondernemersechtpaar, drie succesvolle speciaalzaken in de meest pittoreske winkelwijk van Antwerpen: ambachtelijke kwaliteit is wat slagerij Scaldis, ijssalon ’t Bieke en kaashandel Vervloet verbindt.

Grote veranderingen

Beenhouwerij Scaldis, in de Antwerpse Korte Gasthuisstraat, bestaat al sinds 1936. Toch is het lang niet de oudste slagerij van de metropool: de oudste beenhouwerijen gaan terug tot wel 200 jaar geleden, weet zaakvoerder Filip Vercruyssen. Hij begon in 1982 als jonge werknemer in de slagerij die toen van zijn oom was. In 1993 nam hij de zaak over, met zijn echtgenote Christa Thielman.

Het was een periode van grote veranderingen in de charmante winkelwijk die bekend staat als de Wilde Zee. De Antwerpse Zes hadden hier ooit hun eerste gemeenschappelijke winkel, nu is het aantal zelfstandige ondernemers beperkt: de bekende bakkerij Goossens, de schrijfwarenhandel van Michel Kocks, de Italiaanse traiteur Il Pastaiolo… “Toen ik de zaak overnam, waren er hier nog achttien zelfstandige beenhouwers in een straal van 500 meter. Nu zijn er nog twee. Een hele generatie van zelfstandige winkeliers die na de oorlog gestart waren, hield ermee op in die tijd. In de plaats kwamen flagshipstores van bekende merken.”

Ambachtelijke kwaliteit

Het bleef voor de ondernemers niet bij een slagerij: toen het naastgelegen ijssalon ’t Bieke – ook al een vaste waarde sinds 1976 – ermee ophield in 2004, namen Vercruyssen en Thielman de zaak over. Aanvankelijk met de bedoeling om de slagerij uit te breiden, maar op die plannen kwamen ze snel terug: het zou te jammer zijn als ’t Bieke zou verdwijnen. Vier jaar later, in 2008, voegden ze ook kaashandel Vervloet in de Wiegstraat, slechts enkele stappen verderop, toe aan hun kleine imperium. Die zaak bestaat al sinds 1916.

Het succes van de slagerij zit ‘m volgens Vercruyssen vooral in het klassieke, traditionele aanbod met een groot aandeel in huis bereide producten. “Bij ons vind je geen fondue- of gourmetschotels. We zijn altijd trouw gebleven aan onze kwaliteit: we staan bekend om onze zelfgemaakte filet d’anvers, natuurham, gezoden vlees, kafsrollen, runds-, kalfs- en varkenstong, witte en zwarte beulingen, spek, bacon… Ik was één van de eerste beenhouwers die rolsporen had hangen voor de runderkwartieren. De meeste beenhouwers laten die tegenwoordig uitgebeend binnenkomen, maar ik wil zelf beslissen hoe lang ik het vlees laat rijpen en hoe ik het verwerk.” Dat artisanale geldt ook voor het ijssalon: de fruitsmaken maakt men in ‘t Bieke met écht fruit.

Trouwe klanten en medewerkers

Bovendien staan Filip Vercruyssen en Christa Thielman zelf in de winkels, bijgestaan door trouwe medewerkers die al meer dan twintig jaar in dienst zijn, en jobstudenten. “Dat schept een vertrouwensband. We kennen veel klanten bij de voornaam, we kennen hun wensen en voorkeuren. Voor mensen die alleen wonen ben je als winkelier vaak het enige aanspreekpunt op de hele dag. Sommige klanten verhuizen naar een woonzorgcentrum of overlijden, maar we hebben ook jongere klanten van de vierde generatie. En veel mensen die de stad hebben verlaten, komen uit nostalgie nog altijd onze eigen gemaakte producten halen.”

Online is geen concurrentie voor deze speciaalzaken, de supermarkt evenmin. “Sinds de komst van Cru, met onder andere een speciaal aanbod gerijpt vlees – iets waar ik niet aan meedoe – heb je foodies die eerst naar de Cru gaan en dan naar ons, voor onze klassiekers. Zonder de Cru zouden die misschien niet binnenspringen. Het versterkt elkaar. Je hebt op 100 meter van onze deur ook Carrefour, Albert Heijn en wat verderop Delhaize. Die hebben een beperkter vleesaanbod, voorverpakt en soms duurder dan wij. Supermarkten verkopen doorgaans mannelijk rundvlees, wij vrouwelijk. Dat scheelt ‘m twee euro per kilo maar de smaak is niet te vergelijken.”

Perfecte ligging

De ondernemers namen destijds niet alleen de handelsfondsen over maar zijn ook eigenaar van de drie panden. Een belangrijke troef in een aantrekkelijk winkelgebied als de Wilde Zee. Heel wat vastgoedinvesteerders hebben hun interesse al laten blijken. “Toen we de panden kochten, verklaarden mensen ons gek dat we er zoveel voor betaalden. Nu zeggen ze: chance dat je ze voor die prijs hebt kunnen kopen. De ligging is perfect: de metrolijn gaan ze nooit verleggen, de kathedraal blijft op haar plaats, het centrum blijft het centrum.”

De leegstand is beperkt in het winkelgebied, en heeft vaak te maken met de aanvraag van bouwvergunningen. “In vijf van de 165 winkels zijn ze momenteel aan het verbouwen. Er staan er daarnaast zes over te nemen. Dat valt mee.” Er waren de afgelopen tijd wel negatieve verhalen over de Schrijnwerkersstraat, waar de heropening van publiekstrekker Désirée de Lille gedurende drie jaar door een buur werd tegengehouden. Maar nu die zaak sinds eind december weer open is, zal ook deze straat weer opleven.

Toekomst zal zich uitwijzen

Toeristen komen graag in deze wijk. “We zien ze op donderdagavonden al komen en ze blijven vaak tot maandag of dinsdag. Dinsdagavond en woensdag zijn in de stad de rustigste dagen. Antwerpen heeft naast de bekende grote namen die je ook online vindt, nog veel gespecialiseerde handelaars waar shoppers zich graag voor verplaatsen.”

Wat de toekomst brengt? “Ik ben nu 59 en al 43 jaar bezig, nog altijd met plezier. We zijn nog niet van plan ermee te stoppen.” Maar daarna? “De kinderen zullen ons niet opvolgen, die hebben andere paden gekozen. Er zijn wel collega’s die interesse tonen. En ook de belangstelling vanuit de vastgoedwereld is een geruststelling. Het zal zich wel uitwijzen.”

Dit is de dertiende aflevering van de artikelreeks ‘Uniek & Authentiek’, waarin hoofdredacteur Stefan Van Rompaey van RetailDetail en internationaal retailexpert Erik Van Heuven in de retailgeschiedenis van Antwerpen duiken en elke keer een oude en authentieke Antwerpse handelszaak in de kijker zetten. Eerder schreven ze samen het boek Future of Department Stores (Lannoo Campus, 2020) en de gelijknamige de artikelenreeks met Europese CEO’s en eigenaars van warenhuizen.